Ανοιχτές πόρτες 2012

Έχουν υπάρξει δύο φορές στη ζωή μου που η ομορφιά που αντίκριζα με έκανε να κλάψω. Χθες αξιώθηκα να ζήσω και την τρίτη, λίγες μέρες πριν αφήσω το νησί και αναζητήσω νέες περιπέτειες στη διπλανή Κω. Έχω ξαναγράψει και παλαιότερα για την Rhodes RICHeS και το πόσο ωραία πράγματα διοργανώνει στο νησί. Αυτό το Σαββατοκύριακο διοργανώθηκαν οι «Ανοιχτές Πόρτες», δύο ημέρες κατά τις οποία ανοίγουν τις πόρτες τους κτίρια και χώροι στην παλιά πόλη, που δεν είναι επισκέψιμοι. Κατευθυνθήκαμε προς το γραφείο πληροφοριών, στην αρχή της Οδού των Ιπποτών με βαριά διάθεση, λόγω της επικείμενης αναχώρησής μου. Ωστόσο, δεν αργήσαμε να ενθουσιαστούμε στον υπέρτατο βαθμό με αυτά που είδαμε τις υπόλοιπες δύο ώρες της βόλτας μας.

Ξεκινήσαμε από το Σπίτι του Τζεμ, του οποίου δε γνώριζα καν την ύπαρξη. Όπως λένε και οι ίδιοι οι διοργανωτές στον οδηγό που εξέδωσαν, πρόκειται για ένα από τα διάσημα μεν, άγνωστα δε αρχιτεκτονικά στολίδια της Ρόδου, που χρονολογείται από τις αρχές του 15ου αιώνα και πήρε την ονομασία του από το γεγονός ότι σε αυτό φιλοξενήθηκε ο οθωμανός πρίγκηπας Τζεμ το 1482, όταν βρήκε καταφύγιο στη Ρόδο. Το σπίτι είναι χτισμένο πάνω από την αρχαία οδό που ένωνε το Μανδράκι με την πόλη και ήταν τμήμα του καταλύματος της Γαλλίας (βρίσκεται ακριβώς δίπλα). Ενθουσιαστήκαμε με το ισόγειο, που έχει διαμορφωθεί έτσι ώστε τα ευρήματα της αρχαία οδού να φαίνονται κάτω από το πλαστικό διαφανές δάπεδο, αλλά κυρίως με την αυλή του σπιτιού, με θέα προς το κάστρο.

Το σπίτι του Τζεμ. Φαίνεται η αρχαία οδός στα θεμέλια και ο υπέροχος κήπος με θέα στο παλάτι.

Ελπίζω να επιστρέψει στη θέση της αυτή η ξυλόγλυπτη αυτή ντουλάπα, καλυμμένη από τον μουσαμά.

Επόμενη στάση, το συγκρότημα του Αγίου Γεωργίου. Με μεγάλη έκπληξη διαπιστώσαμε ότι μπαίναμε στον χώρο που τις προάλλες είχαμε σκαρφαλώσει για να δούμε τι μπορεί να έχει μέσα. Δε φανταζόμασταν ότι ο Άγιος Γεώργιος εκτός από εκκλησία, κρύβει τόσα κτίρια στον ίδιο χώρο και κυρίως αυτόν τον υπέροχο παραδεισένιο κήπο, που με έκανε να προσπαθώ να συγκρατήσω τα δάκρυά μου. Επισκεφθήκαμε  καταρχήν την εκκλησία, που βρίσκεται στην είσοδο, μάθαμε μάλιστα πως έχει σπάνια για την Ελλάδα αρχιτεκτονικά χαρακτηριστικά και εικάζεται πως εκεί αρχικά ζούσαν Φραγκισκανοί μοναχοί. Στα δεξιά της εκκλησίας βρίσκεται ένα μοναστήρι και λίγο πιο δίπλα ένα καλοδιατηρημένο αρχοντικό από την εποχή της Τουρκοκρατίας. Το διώροφο κτίριο είναι φτιαγμένο κυρίως από  ασβεστόλιθο και ξύλο κι έχει κι αυτό συγκλονιστική θέα προς το κάστρο. Στην είσοδο του αρχοντικού, στο ισόγειο, βρίσκεται παρατημένη μία ξυλόγλυπτη ντουλάπα της ίδιας εποχής, σκεπασμένη με μουσαμά. Ελπίζω να την έβγαλαν για να την προστατέψουν απλά… Λίγο πιο δίπλα βρίσκεται και ο μικρός ναός του Αγίου Μάρκου, με τον σπάνιο τρούλο του, σε σταυροειδή μορφή, που όμως η αριστερή κεραία είναι μακρύτερη από τις υπόλοιπες, φανερώνοντας έτσι έναν ρυθμό που είχε εξαπλωθεί στη Ρόδο τον 14ο αιώνα, εποχή που χτίστηκε ο ναός.

Πόσες φορές δεν είχα κρυφοκοιτάξει τον κήπο από αυτό το άνοιγμα!

Για τον κήπο του Ιδρύματος Marc de Montalembert, δεν ξέρω τι να γράψω. Δε νομίζω να μπορέσω ποτέ να μπορέσω να βγάλω από τα μάτια μου τις εικόνες που είδα. Είναι ένα ίδρυμα που δημιουργήθηκε εις μνήμην του Marc από τους γονείς του, με σκοπό να ενθαρρύνει την ανταλλαγή των ιδεών μεταξύ των νέων της Μεσογείου. Οι  πηγές μαρτυρούν πως ο παραδεισένιος αυτός κήπος υπήρχε ήδη από τον 13ο αιώνα. Δεν μπορώ να μετρήσω καν πόσες φορές είχα κρυφοκοιτάξει από το χώρισμα των τοίχων προς τον κήπο, από ένα στενάκι της παλιάς πόλης. Ο κήπος βρίσκεται ακριβώς κάτω από τα τείχη του κάστρου και όπως μάθαμε έχει ήδη γίνει δωρεά στον Δήμο Ρόδου από το 1995. Ωστόσο, δεν είναι επισκέψιμος. Ο κόσμος ήταν ενθουσιασμένος που έμπαινε, βγάζαμε όλοι φωτογραφίες και μία κυρία που συνομιλήσαμε, αλλοδαπή κάτοικος Ρόδου επί 36 χρόνια, φοβάται πως αν ανοίξει στο ευρύ κοινό, όπως φημολογείται, θα ρημάξει όπως τόσα άλλα πράγματα στο νησί.

Ο παραδεισένιος κήπος του Ιδρύματος Marc de Montalembert.

Μία πολλά υποσχόμενη είσοδος προς τις στοές.

Και πάνω που είχαμε ενθουσιαστεί και λέγαμε «άντε να πάμε στον Προμαχώνα και να ξαναγυρίσουμε στον κήπο», βρεθήκαμε να ξεφωνίζουμε από χαρά πάνω στα τείχη. Στην ίδια σαββατιάτικη βόλτα που είχαμε ανακαλύψει τον Άγιο Γεώργιο, είχαμε σταθεί και μπροστά στις κλειστές πύλες του προμαχώνα. Ήταν, όπως είπε και η Έφη, σα να άνοιξε μία πόρτα και να μεταφερθήκαμε στον χρόνο… Αμέσως μόλις μπήκαμε, την προσοχή μας τράβηξε μία σκάλα, που κατέβαινε προς τα κάτω και φαινόταν πολλά υποσχόμενη. Δεν πέσαμε έξω! Περπατήσαμε μέσα σε στοές που έβγαζαν προς την άλλη πλευρά του προμαχώνα, αίθουσες με στοιβαγμένα τεράστια βόλια και κανόνια, σωστά φωτισμένα και υποβλητικά, όλα έμοιαζαν με σκηνικό από ταινία. Κανένας δεν πίστευε πως υπάρχει τέτοια ομορφιά μέσα στη Ρόδο. Ο προμαχώνας του Αγίου Γεωργίου είναι ένα ανεπτυγμένο αμυντικό σύστημα, που αναπτύχθηκε από τους Ιππότες της Ωβέρνης και επέτρεψε στους μόλις 6000 κατοίκους να αντισταθούν για πάνω από 6 μήνες σε περισσότερους από 150.000 Οθωμανούς που διεκδικούσαν το νησί.

Στη μέση του προμαχώνα δεσπόζει ο πύργος του Αγίου Γεωργίου, χτισμένος στο 1421-1431. Γύρω από αυτόν οικοδομήθηκε όλος ο προμαχώνας και η μοναδική πρόσβαση στον πύργο ήταν μέσω κινητής γέφυρας από τα τείχη. Στη δυτική πλευρά του είναι τοποθετημένο το πανέμορφο ανάγλυφο του Αγίου Γεωργίου, που σκοτώνει τον δράκο. Όσο για τη θέα από τα τείχη, πραγματικά συγκλονιστική. Χαίρομαι τόσο που μπόρεσα επιτέλους να περπατήσω πάνω τους και να δω τη θέα από εκεί προς το παλάτι. Οι φύλακες φώναζαν πως οι πόρτες θα κλείσουν κι οι επισκέπτες δεν έλεγαν να φύγουν.

Το ανάγλυφο στον πύργο του Αγ. Γεωργίου με θέα προς τα κάστρα.

Και θέα προς το Ρολόι και το Τζαμί.

Θέα από τα τείχη προς την τάφρο, το παλάτι και την πύλη D’ Amboise.

Δεν υπήρχε άλλος λόγος για να φύγουμε, παρά μόνο το ότι έπρεπε και ίσως η επιθυμία να προλάβουμε και τα άλλα δύο επισκέψιμα μέρη, την Αγία Παρασκευή και την Αγία Μαρίνα. Η Αγία Παρασκευή ήταν όντως πολύ κοντά και μπορέσαμε να μπούμε. Πρόκειται για μία μικρή εκκλησία, που πραγματικά δεν είχαμε προσέξει ποτέ. Όπως και πολλές άλλες είχε κάποτε μετατραπεί σε τζαμί.

Στην Αγία Μαρίνα πήγαμε με την πεποίθηση ότι θα είναι σίγουρα κλειστή, καθώς βρίσκεται και την άλλη μεριά των τειχών, ωστόσο θέλαμε να τη δούμε τουλάχιστον απέξω. Κι όμως, όχι μόνο ήταν ακόμα ανοιχτή, αλλά ήταν παρών και ο ιδιοκτήτης της, καθώς πρόκειται για τη μόνη ιδιωτική εκκλησία που λόγω ακριβώς του ότι άνηκε σε κάποιον δε μετατράπηκε σε τζαμί, αλλά σε σπίτι. Ο κος Σωτήρης Νικόλης μόλις πρόσφατα επισκεύασε το κτίριο, εδώ και 60 ημέρες, όπως μας είπε. Από την επισκευή αποκαλύφθηκε η πέτρα που μέχρι τώρα ήταν ασβεστωμένη, μισοσβησμένες τοιχογραφίες, ένα τζάκι και το όμορφο δάπεδο. Ο κος Σωτήρης θέλει να παραδώσει το εκκλησάκι στη Μητρόπολη, ώστε να αρχίσει ξανά να λειτουργείται. Ήταν εκεί και ο παπα-Χρήστος, ο οποίος το περιμένει πώς και πώς, αφού είναι η μόνη Αγία Μαρίνα στην πόλη της Ρόδου. Την Τετάρτη 3/10, στις 17:30, θα το λειτουργήσουν για πρώτη φορά και την Παρασκευή θα γίνει ο πρώτος εσπερινός. Ωραία περάσαμε και συζητήσαμε με εκείνη την παρέα των συμπαθέστατων ανθρώπων που κάθονταν στο παγκάκι έξω από την εκκλησία, οι γιαγιάδες δε μας έδωσαν εγκάρδιες ευχές για πρόοδο και τύχη. Αν τυχόν κάτι αλλάξει και μείνω στο νησί, την Τετάρτη στις 17:30 θα πάω στη λειτουργία…

Το εξωτερικό της πρόσφατα αποκατεστημένης Αγίας Μαρίνας. Η πέτρα που φαίνεται ήταν κρυμμένη κάτω από παχύ στρώμα ασβέστη. Ο παπα-Χρήστος που φαίνεται στην άκρη θέλει πολύ να ξαναλειτουργήσει η εκκλησία. Πρώτη λειτουργία την Τετάρτη στις 17:30.

Advertisements

Σαββατιάτικη βόλτα

Η σαββατιάτικη βόλτα είχε καθιερωθεί από πέρσι. Μάλιστα πίστευα πως η Έφη, μετά από τόσο καιρό στη Ρόδο, θα έχει βαρεθεί να γυρίζει και θα χρειαστεί να ικανοποιήσω μόνη μου την τουριστική μου διάθεση. Όμως ευτυχώς η Έφη είναι ακούραστη κι έτσι σήμερα το πρωί ξεκινήσαμε για μία βόλτα στην παλιά πόλη, με διάθεση να ανακαλύψουμε κρυφές μεριές και σημεία που μέχρι τώρα μας είχαν ξεφύγει.

Κρυφοκοιτάζοντας μέσα στον Άγιο Γεώργιο.

Πολύ γρήγορα ξεφύγαμε από τη συνήθη μονοπάτια κι αντί να στρίψουμε μετά το Ρολόι προς τη Σωκράτους, στρίψαμε δεξιά. Αμέσως πέσαμε πάνω σε μία νέα ανακάλυψη, την εκκλησία του Αγίου Γεωργίου, του 15ου αιώνα, που όμως ήταν κλειστή. Η Ειρήνη λέει πως υπάρχουν διάφορες τέτοιες εκκλησίες στην παλιά πόλη, που ανοίγουν μόνο πρωινά για λίγες ώρες και αξίζει να το ψάξουμε και να τις επισκεφτούμε. Πάντως, στην πινακίδα έξω από τον ναό το πεδίο των ωρών επίσκεψης ήταν κενό.

Δίπλα από τον ναό υπήρχε ο προμαχώνας του Αγ. Γεωργίου, εγκαταλελειμμένος, βρώμικος, και μυστηριώδης. Πολύ θα θέλαμε να ξέρουμε τι κρύβεται πίσω από την κλειστή πόρτα. Το σκηνικό συμπλήρωναν ένα πρόχειρο εικονοστάσι, με κεριά που έκαιγαν κάτω από έναν φουντωμένο κισσό, ένα ζευγάρι γυναικεία φθαρμένα παπούτσια και μία κούτα με βοηθήματα για τη β’ λυκείου. Προχωρώντας ακόμα πιο βαθιά σε εκείνη την πλευρά της παλιάς πόλης, περνώντας από στενά που δεν είχαμε ξαναδεί, πέσαμε πάνω σε ένα περίεργο ερειπωμένο σπίτι, ζωγραφισμένο με περίεργα χρώματα: ώχρα και μπλε σε σχήματα σταυρού, ένα περίεργο μικρό μεταλλικό γλυπτό σε σχήμα λουλουδιού σφηνωμένο ψηλά στον τοίχο πάνω από ένα κεραμίδι με ανεξιχνίαστη επιγραφή ψηλά. Οι δύο είσοδοι σφραγισμένες με σανίδες, στη μία κολλημένη μία φωτοτυπημένη φωτογραφία του Άρη Βελουχιώτη και στην άλλη ο Άγιος Λουκάς… Πίσω από τα σανίδια το σπίτι ρημάδι, στοίβες από παλιά ποδήλατα, μηχανάκια, λεκάνες, μία παιδική στράτα, απροσδιόριστοι σωροί από σκουπίδια.

Άγιος Φανούριος, εκκλησία από τον 13ο αιώνα.

Επόμενη στάση στον περίπατο, μία εκκλησία που έχουμε και άλλοτε επισκεφτεί, μάλιστα μας είχε πάει ο Δημήτρης όταν είχαμε πρωτοέρθει πέρσι στο νησί. Ο Άγιος Φανούριος, εκκλησία του 13ου αιώνα, της οποίας η εξωτερική εμφάνιση δεν προδιαθέτει για κάτι αξιόλογο. Η παλιά εκκλησία βρίσκεται κρυμμένη βαθιά, πρέπει να μπει κανείς στο νέο, προχειροφτιαγμένο μέρος και μετά να κατέβει τα σκαλιά μέχρι τον ναό που σώζεται από παλιά. Καπνισμένες και κάπου αδιάκριτες τοιχογραφίες στους τοίχους, ένα ξυλόγλυπτο ιερό που μετρά αιώνες ζωής, όλα διακρίνονται στο λιγοστό φως που μπαίνει από τον τρούλο, που βγαίνει στην πλατεία μπροστά από το τζαμί του Ρετζέπ Πασά. Πίσω από τον Άγιο Φανούριο βρίσκεται η «πονηρή» συνοικία της Ρόδου με τα πορνεία, μία περίεργη και ίσως αστεία γειτνίαση. Φεύγοντας από τον Άγιο Φανούριο και πηγαίνοντας ξανά προς το κέντρο, περνάς από το σπίτι της κυρίας που ψήνει φρέσκους λουκουμάδες, η μυρωδιά σε παίρνει από τη μύτη και δε μετανιώνεις που δεν αντιστάθηκες στην παρόρμησή σου να αγοράσεις έναν… Πάντως έμαθα πως όσο καιρό έλειπα από το νησί, άνοιξε μία μέχρι τώρα κλειστή πτέρυγα στο Παλάτι, με διάφορες πληροφορίες για την εποχή που χτίστηκε η εκκλησία. Εκεί δίνονται και πληροφορίες για την τοιχογραφία που φωτογράφισα και μάλλον θα πρέπει να είναι εντάξει την επίσκεψη στο παλάτι σε κάποια από τις επόμενες βόλτες στην πόλη.

Η είσοδος του θεάτρου μεσαιωνικής πόλης, καλυμμένη από φυτά.

Μετά και από τον Άγιο Φανούριο, τα βήματά μας μάς έβγαλαν στην αγαπημένη πιτσαρία «Walk inn», για την οποία θα ακολουθήσει αναλυτικό post. Και φεύγοντας, καθώς περπατούσαμε στην πλατεία Δωριέως, μπροστά από το τζαμί του Ρετζέπ Πασά, ρίξαμε μία ματιά σε έναν χάρτη της παλιάς πόλης και διαπιστώσαμε ότι βρισκόμασταν πολύ κοντά στο «Θέατρο Μεσαιωνικής Πόλης»! Η εστιατόρισσα εκεί δίπλα έπιασε τον ενθουσιασμό μας και μας έδωσε κατευθύνσεις για να το βρούμε, συμπληρώνοντας βέβαια στο τέλος: «Τι να πάτε να δείτε; Είναι κλειδωμένο και γεμάτο σκουπίδια». Κάναμε την προσπάθεια και τελικά εντοπίσαμε το θέατρο. Ήταν όντως όπως το περιέγραψε η κυρία και λογικό που δεν το είχαμε προσέξει ποτέ: είναι πολύ δύσκολο να το πιάσει το μάτι σου περνώντας, γιατί η είσοδος είναι σκεπασμένη από φυτά. Κρυφοκοιτάζοντας από τα κάγκελα είδαμε έναν κήπο που είχε θεριέψει μέσα στην εγκατάλειψή του. Από τις αφηγήσεις της γειτόνισσας, που όπως μας είπε έμενε στο σπίτι απέναντι από το θέατρο από 10 χρονών, καταλάβαμε πως δεν πρόκειται σίγουρα για μεσαιωνικό θέατρο, αλλά για έναν κήπο τον οποίο διαμόρφωσαν για χορευτικές παραστάσεις. «Τα μπαλέτα φορούσαν ωραία κοστούμια του νησιού», μας είπε η κυρία, ενώ μας διηγήθηκε πως τις προάλλες είχε έρθει για να ανοίξει «ο γιος του Βαγγέλη, που είχε τα μπαλέτα και μόνο αυτός έχει κλειδί». Είχε να ‘ρθει τόσο καιρό που η κλειδαριά σκούριασε και το κλειδί δεν έμπαινε κι έτσι έφυγε στεναχωρημένος…

Κρυφοκοιτάζοντας το θέατρο από τα κάγκελα.

Μετά από μία τόσο γεμάτη βόλτα, είμαι πλέον σίγουρη πως οι βόλτες στην παλιά πόλη δεν τελειώνουν ποτέ. Και γεμάτη αισιοδοξία για νέα κρυμμένα μυστικά, υποδέχομαι το φθινόπωρο, που μπήκε επισήμως σήμερα, με σχέδια για πολλές εξερευνήσεις στα σοκάκια της.

Αρέσει σε %d bloggers: