100 χρόνια Αμαράντειος Σχολή

Θυμάμαι πως πέρσι ο Γαβριήλ είχε εξαφανιστεί για αρκετές ημέρες, δουλεύοντας πυρετωδώς στα γυρίσματα και αργότερα στο μοντάζ της ταινίας. «Με λένε Αμαράντειο» ονομάστηκε τελικά το ντοκιμαντέρ που γύρισαν μαζί με τον Νίκο Τζεδάκη για ένα από τα σημαντικότερα σχολεία της Ρόδου, την Αμαράντειο. Το ντοκιμαντέρ γυρίστηκε με αφορμή τα 100 χρόνια λειτουργίας του σχολείου, που εγκαινιάστηκε στις 19 Σεπτεμβρίου 1911. Δεν πρόκειται όμως απλά για ένα ντοκιμαντέρ που το ενδιαφέρον του εξαντλείται στην ιστορία του σχολείου και δεν είναι τυχαίο που επιλέγω να ανεβάσω αυτό το post σήμερα, ημέρα εθνικής εορτής στα Δωδεκάνησα που γιορτάζουν την ενσωμάτωσή τους στην Ελλάδα. Ο θεατής μπορεί να δει όλη την πορεία της ελληνικής εκπαίδευσης μέσα σε ένα καθεστώς αρχικά οθωμανικής κατοχής και έπειτα Ιταλοκρατίας, όταν απαγορευόταν ακόμα και να μιλούν οι κάτοικοι την ελληνική γλώσσα μπροστά τους Ιταλούς. Ουσιαστικά, η ιστορία του σχολείου είναι άρρηκτα δεμένη και αντανακλά την ιστορία της Ρόδου.

Χαιρετώντας την ελληνική σημαία, Ρόδος, 7 Μαρτίου 1948.

Χαιρετώντας την ελληνική σημαία. Ρόδος.

Η Αμαράντειος Σχολή δημιουργήθηκε εξ ολοκλήρου από τους αιγυπτιώτες ευεργέτες της Δωδεκανήσου, Γεώργιο Αμάραντο και την αδελφή του Δέσποινα Αμάραντου, με σκοπό να διατηρηθεί η ελληνική παιδεία και γλώσσα στη Ρόδο. Ο Γεώργιος Αμάραντος δεν έζησε για να δει το σχολείο να λειτουργεί, ενώ και η αδερφή τους πέθανε πολύ λίγα χρόνια μετά την έναρξη της λειτουργίας του. Στο ντοκιμαντέρ αυτό μιλούν παλαιοί και νέοι δάσκαλοι και μαθητές του σχολείου, συμπλέκοντας τις ιστορίες τους και δημιουργώντας ένα πλέγμα αφηγήσεων που συμπεριλαμβάνει ιστορικά στοιχεία, προσωπικές μαρτυρίες, ευγνωμοσύνη για τους παλαιούς δασκάλους, αναμνήσεις από εποχές δύσκολες. Η Αμαράντειος σχολή, με τη συμβολή της Εκκλησίας και με πολλούς αγώνες κατάφερε να γίνει κάτι σαν το κρυφό σχολείο της Ρόδου, αντιστάθηκε στην Ιταλοκρατία, συνέχισε να διδάσκει την ελληνική γλώσσα μέσα από αντίξοες συνθήκες που περιγράφονται γλαφυρά από τα συμπαθέστατα γεροντάκια που κάποτε ήταν οι μικροί μαθητές της Σχολής και φύλαγαν τσίλιες μήπως περάσει ο Ιταλός και τους πιάσει να διδάσκονται ελληνικά. «Γιατί υπήρχε ο ιδιαίτερος σύνδεσμος με το σχολείο; Υπήρχε διότι αγοράστηκε από Έλληνες, χτίστηκε από Έλληνες, γεμίστηκε από Ελληνόπουλα και τα Ελληνόπουλα τα διαχειρίστηκαν πνευματικά δάσκαλοι που είχαν τη δυνατότητα να τους μεταδώσουν Ελλάδα, αγάπη για τον τόπο», λέει ο αντιπρόεδρος του Συλλόγου Αποφοίτων της Αμαραντείου, Ιωάννης Χαρίτος.

Τα Δωδεκάνησα είναι, ως γνωστόν, η τελευταία περιφέρεια της χώρας που ενσωματώθηκε στην Ελλάδα, το 1948. Σκέφτομαι πως η γιαγιά μου και ο παππούς μου γεννήθηκαν ως ιταλοί υπήκοοι. Το ντοκιμαντέρ αυτό μεταδίδει τόση πολλή συγκίνηση, όση δεν περίμενα να βρω σε ένα ντοκιμαντέρ. Ο ίδιος ο Γαβριήλ μου εξομολογήθηκε πως και οι ίδιοι δάκρυζαν όταν δούλευαν το μοντάζ. Οι μαρτυρίες από την ημέρα της απελευθέρωσης είναι απλά συγκλονιστικές. Τελικά, μέσα στα 47 λεπτά του «Με λένε Αμαράντειο» χωράει η ιστορία του σχολείου, η ιστορία της Ρόδου, αλλά και η ιστορία της ελληνικής εκπαίδευσης.

Πρέπει οπωσδήποτε να σημειώσω πως μοιάζει απίστευτο, αλλά το ντοκιμαντέρ αυτό γυρίστηκε με μηδενικό προϋπολογισμό, πράγμα που στα δικά μου μάτια κάνει αυτό το πόνημα ακόμα πιο σημαντικό. Η ποιότητα του ντοκιμαντέρ, αλλά και η διαχείριση του υλικού από τον Γαβριήλ Χαρίτο και τον Νίκο Τζεδάκη δε θα μου επέτρεπαν με τίποτα να το υποψιαστώ.

Ελπίζω να απολαύσετε αυτό το ντοκιμαντέρ όσο εγώ. Χρόνια πολλά σε όλα τα Δεδεκάνησα!

Με λένε Αμαράντειο

Σκηνοθεσία -Παραγωγή : Γαβριήλ Χαρίτος -Νίκος Τζεδάκης
Σενάριο – Συνεντεύξεις : Γαβριήλ Χαρίτος
Κάμερα : Νίκος Τζεδάκης – Γιώργος Τζεδάκης
Φωτογραφίες – Επεξεργασία αρχειακού υλικού : Τάνια Φραράκη -Μπαλαμπανίδη
Μετάφραση στα αγγλικά – Υποτιτλισμός :Στέφανος Ψαρομήλιγκας
Διάρκεια 47′
Ελληνικά – Αγγλικοί υπότιτλοι
Ρόδος, 2012

7η Μαρτίου: εορτασμός της ενσωματώσεως της Δωδεκανήσου στην Ελλάδα

Τα Δωδεκάνησα ήταν η τελευταία περιοχή που ενσωματώθηκε στο ελληνικό κράτος, έτσι ώστε η Ελλάδα να καταλήξει να είναι αυτό που γνωρίζουμε σήμερα. Αυτό έγινε στις 7 Μαρτίου 1948 και σήμερα γιορτάζεται η 64η επέτειος εκείνης της ιστορικής ημέρας.

Περί Προσαρτήσεως της Δωδεκανήσου εις την Ελλάδα
Παύλος Α! ΄
Βασιλεύς των Ελλήνων
Απεφασίσαμεν και διατάσοσμεν:
Άρθρον 1ον – Αι νήσοι της Δωδεκανήσου Ρόδος, Κάλυμνος, Κάρπαθος, Αστυπάλαια, Νίσυρος, Πάτμος, Χάλκη, Κάσος, Σύμη, Κως, Λέρος και Καστελλόριζον ως και αι παρακείμεναι νησίδες, είναι προσαρτημέναι εις το Ελληνικόν Κράτος από της 28ης Οκτωβρίου 1947.
Ο παρών Νόμος, ψηφισθείς υπό της Δ΄ Αναθεωρητικής Βουλής και παρ’ Ημών σήμερον κυρωθείς, δημοσιευθήτω διά της «Εφημερίδος της Κυβερνήσεως» και εκτελεσθήτω ως νόμος του Κράτους.
Εν Αθήναις τη 3η Ιανουαρίου 1948
Παύλος Α!

Ο ίδιος ο βασιλιάς φτάνει στη Ρόδο, μαζί με λοιπούς αντιπροσώπους της πολιτικής ηγεσίας από την Αθήνα, τους υποδέχεται πλήθος κόσμου απ’ όλο το νησί της Ρόδου και όχι μόνο, με σημαίες που έχει ράψει μόνος του, ακολουθεί κατάθεση στεφάνων και παρέλαση. Ο τότε δήμαρχος της Ρόδου, Γαβριήλ Χαρίτος δηλώνει:

Το προαιώνιον όνειρον των Δωδεκανησίων πραγματοποιείται σήμερον και ολοκληρούται το εθνικόν έργον των. Με την συντελουμένην σήμερον ενσωμάτωσιν της πολυπαθούς Δωδεκανήσου εις την Μητέρα Ελλάδα τερματίζεται μία οδυνηρά περίοδος της ελληνικής ιστορίας και αρχίζει μία περίοδος νέα και πλήρης ελπίδων. Οι Δωδεκανήσιοι έχουν πλέον πλήρη επίγνωσιν της αποστολής των και γνωρίζουν ότι διά της ενώσεως θα συμβάλουν απ’ ευθείας εις την ευημερίαν, την πρόοδον και την ακμήν της Ελλάδος. Η δε συμβολή των αυτή θα είναι πιο πολυτιμοτάτη διά την εθνικήν πνευματικήν ανάπτυξιν και το μεγαλείον του Έθνους μας.
Μεγαλειότατοι!
Υπό το κράτος της πλέον ισχυράς συγκινήσεως διά την εξαιρετικήν εύνοιαν την οποίαν η τύχη επεφύλασσεν εις εμέ, παραδίδω εις Υμάς, τους ανταξίους συνεχιστάς της αίγλης των Βασιλέων του Βυζαντίου και του αειμνήστου αδελφού σας Γεωργίου του Β΄ του οποίου το πνεύμα θα σας είναι πιστός συμπαραστάτης, τας κλείδας της πόλεως της Ρόδου και των άλλων Δωδεκανήσων, με την διάπυρον ευχήν όπως συνεχίσετε την ένδοξον πορείαν Σας.

Είναι η πρώτη φορά που ακούγεται ο Εθνικός Ύμνος, χωρίς φόβο και αγωνία, αλλά με καμάρι και με περηφάνεια. Τα Δωδεκάνησα έχουν προσφέρει σημαντικά την Ελλάδα στον β’ παγκόσμιο πόλεμο, είχε όμως δει όλες τις φορές το όνειρο της απελευθέρωσης να απομακρύνεται πολλές φορές. Μία γρήγορη ματιά στην ιστορία αποκαλύπτει το πόσες φορές τα νησιά αυτά είχαν αλλάξει χέρια μέσω των συμφωνιών των ξένων κρατών: Τουρκία, Ιταλία, Γερμανία. Τη μέρα εκείνη της απελευθέρωσης όμως, όπως παρατηρεί ο Γαβριήλ Χαρίτος (εγγονός του τότε δημάρχου) σχολιάζοντας τη φωτογραφία όπου ο κόσμος έχει πέσει στα γόνατα τραγουδώντας τον Εθνικό Ύμνο ενώ υψώνεται επιτέλους η ελληνική σημαία, στους δρόμους βγήκαν όλοι οι κάτοικοι, ανεξαρτήτως καταγωγής και θρησκείας:

[…]βλέποντας αυτήν τη φωτογραφία και τους κυριολεκτικά ‘κρεμασμένους στον αέρα’ Δωδεκανήσιους απλούς ανθρώπους, κάθε θρησκείας και καταγωγής-επιτέλους, είναι καιρός να ειπωθεί ότι ανάμεσα σε όλο αυτό το πλήθος υπήρχαν και μουσουλμάνοι συμπολίτες μας που ζουν ανάμεσά μας ακόμα και σήμερα αναπολώντας εκείνες τις ιστορικές στιγμές του τόπου μας[…].

Μία πολύ ενδιαφέρουσα λεπτομέρεια κατ’ εμέ, γιατί παρότι το μουσουλμανικό στοιχείο είναι πανταχού παρόν στην πόλη της Ρόδου και έχω έρθει αρκετές φορές σε επαφή με μουσουλμάνους Ροδίτες, φαίνεται πως υπάρχει όμως μία δυσκολία όσον αφορά την αντιμετώπιση του ζητήματος.

Στη σημερινή παρέλαση στο κέντρο της Ρόδου συνέβησαν επεισόδια που απασχόλησαν όλα τα μέσα μαζικής ενημέρωσης. «Τότε ήταν ο φασισμός των Ιταλών, τώρα είναι ο φασισμός των τραπεζών», έγραφε το πανό και ο κόσμος έσπασε τα κιγκλιδώματα και επιτέθηκε στους επισήμους, που φυγαδεύτηκαν όπως-όπως. Η παρέλαση διακόπηκε και συνεχίστηκε αργότερα χωρίς τους επισήμους, ενώ προσήχθησαν οκτώ άτομα στον Εισαγγελέα. Νομίζω πως αυτά τα επεισόδια ήταν αναμενόμενα, αναρωτιέμαι μάλιστα τι θα γίνει στις παρελάσεις της 25ης Μαρτίου ανά την Ελλάδα.

Αρέσει σε %d bloggers: